Kościół św. Stanisława biskupa w Starym Bielsku jest najstarszą świątynią chrześcijańską w Bielsku-Bia­łej.

Początki kościoła owiane są legendą. Mówi ona o wzniesieniu już w 1131 roku drewnianej świątyni na miejscu dębowego gaju, gdzie czczono słowiańskiego bożka Peruna, a resztki korzenia dębu mają jeszcze leżeć pod obecnym ołtarzem.

Architektura obecnego kościoła pochodzi z oko­ło 1380 roku i nie ma związku ze świątynią wcześniejszą, o której mówi legenda.

Kościół św. Stanisława biskupa został zbudowany i wyposażony w czwartej ćwierci XIV wieku. Datowanie kościoła zostało ustalone na podstawie analizy stylistyczno-formalnej obiektu, ponieważ dotychczas nie odnale­ziono źródeł pisanych. Fundatorem był zapewne właści­ciel wsi, piastowski książę cieszyński Przemysław I Noszak (1332/36-1410). Świątynia pełni­ła funkcję kościoła parafialnego dla miasta Bielska i wsi Bielsko do roku 1447. Wówczas stała się kościołem filial­nym parafii św. Mikołaja w Bielsku. W pierwszej połowie XV wieku do nawy po stronie zachodniej dobudowano wieżę, a około 100 lat później świątynia otrzymała rene­sansową polichromię i nowy dzwon. Około 1560 roku kościół na ponad 90 lat przejęli protestanci.

W 1654 roku świątynia powróciła do katolików. Wówczas została odnowiona i ozdobiona ludowo-barokową polichromią o tematyce pasyjnej, wykonaną za­pewne przez miejscowych malarzy cechowych. W 1773 roku Jerzy Szubert odnowił chór muzyczny, o czym informuje napis na belce. Z okazji jubileuszu 700-lecia założenia parafii w latach 1830-33 - proboszcz parafii św. Mikołaja ks. dr Mateusz Opolski przeprowa­dził generalny remont świątyni. Nadbudowano wieżę i zamieniono kopułę na spi­czasty hełm. Zamurowano wejście do wieży od południa i wzniesiono przybudówkę ze schodami na chór muzycz­ny.

Sto lat po remoncie ks. Mateusza Opolskiego, w la­tach 1929-30, staraniem Oddziału Sztuki Śląskiego Urzę­du Wojewódzkiego w Katowicach przeprowadzono prace konserwatorskie. Po wojnie w kościele przeprowadzono liczne prace remontowo-budowlane i konserwatorskie.

W 1953 roku została erygowana parafia św. Stanisława biskupa w Starym Bielsku, mimo że stara­nia o jej przywrócenie rozpoczęto już w 1869 roku. 3 maja 1997 roku nastąpiło uroczyste przekazanie re­likwii św. Stanisława biskupa z katedry wawelskiej do kościoła.

Strona internetowa parafii Św. Stanisława

źródło: H. Dobranowicz. Katedra św. Mikołaja Kościół św. Stanisława Biskupa w Bielsku-Białej. Bielsko-Biała 1998.